دوشنبه، ۷ فروردين، ۱۳۸۵ صفحه ۱۴ هفته نامه مجاهد شماره 793

جايزه نوبل رياضيات 2006 به یک ریاضیدان سوئدی تعلق گرفت


روز پنجشنبه، 3فروردین 85، پروفسور لنارت کارلسون، 80ساله، يک رياضيدان سوئدي به خاطر اثبات قضيه رياضي که به «بسط فوريه» مشهور است، به عنوان برنده جايزه آبل 2006 معرفی شد. جايزه آبل 2006 که به نوبل ریاضیات مشهور است، ارزشي معادل 520 هزار پوند دارد. آکادمي علوم و ادبيات نروژ هرسال اين جايزه را به رياضيداني می‌دهد که خدمات وی دستاورد بزرگي براي بشر به همراه داشته باشد.
جایزه در روز 23مه سال جاری توسط پادشاه نروژ به وی تقدیم خواهد شد. کمیته آبل که او را به عنوان برنده معرفی کرده است اعلام کرد: «او همیشه بسیار از دیگران جلوتر بوده است. او فقط بر پیچیده‌ترین مشکلات تمرکز می‌‌کند و وقتی که آن را کشف کرد به دیگران اجازه می‌دهد که به آن چه که به دست آورده است دسترسی پیدا کنند و سپس او به پهنه‌های گسترده‌تر و بسیار دور از دسترس در دنیای علم گام برمی‌دارد».
کمیته آبل گفت کار او در زمینه «بسط فوریه» از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
بسط فوريه يک قضيه مشهور در رياضيات پيشرفته‌است که کاربرد گسترده‌یي در مهندسي دارد. از اين قضيه در علوم مرتبط با سيگنالها و سيستمها مثل سيستمهاي ضبط و پخش خانگي صوت، ارگهاي الکترونيکي، کارگاههاي آکوستيک و توليد آلات موسيقي، نرم‌افزارهاي موسيقي ديجيتال، تکنيکهاي فشرده‌سازي صوت مانند MP3 استفاده مي‌‌شود.
در سال 1807 يک رياضيدان فرانسوي به نام ژان باپتيس فوريه شاخه‌یی از ریاضیات را بنیانگذاری کرد که به آنالیز هارمونیک شناخته می‌شود. وی کشف کرد که برخي پديده‌هاي طبيعي که از يک الگوي تکرارشونده مشابه پيروي مي‌کنند، مانند جريان الکتريسيته و امواج صوت، هرچقدر هم که پيچيده باشند، توسط مجموعه‌یي از امواج سينوسي ساده که هارمونيکهاي آن ناميده‌ مي‌شوند، قابل توصيف هستند. اما تا 150سال بعد از این کشف، این موضوع قابل اثبات نبود تا این که در سال 1966 که کارلسون اين قضيه را اثبات کرد، نه خود فوريه و نه هيچ رياضيدان ديگري موفق به اين امر نشد.
پروفسور کارلسون علاوه بر تجزيه و تحليل هارمونيکها، در زمينه مدل‌سازي سيستمهاي دینامیک نيز خدمات ارزنده‌یي انجام داده است. اين مدل‌سازي به بشر کمک مي‌کند رفتار آينده‌ي سيستمهاي فوق‌العاده پيچيده مانند توده‌هاي هوا و يا بازارهاي اقتصادي را پيش‌بيني‌کند.
پروفسور مارکوس دو ساتوری، ریاضیدان دانشگاه آکسفورد گفت «پروفسور کارلسون خدمات ارزنده‌یی در این زمینه کرده است». وی افزود«نه تنها مسائل حل ناشده‌یی را حل کرده است، بلکه ابزاری را به وجود آورده است که همه در ریاضیات از آن استفاده می‌کنند. و من معتقدم این آن چیزی است که او را به ریاضیدان بزرگی تبدیل می‌کند».