از بزرگان معاصر فرهنگ

لني ريفنشتال
«ستاره‌يي» كه با سقوط هيتلر خاموش شد

م. رهنورد
لني ريفنشتال در سال 1902 در شهر برلين متولد شد. كار هنري را ابتدا با رقص شروع كرد و سپس وارد دنياي سينما شد. توان و استعداد هنري لني به زودي در سينما بارز شد. اين شكوفايي تا بدانجا پيش رفت كه به حق مي‌توان او را يكي از بهترين كارگردانان صنعت فيلمسازي در دهه‌هاي اول قرن بيستم دانست.
نام لني با فيلم «جهش بزرگ» بر سر زبانها افتاد. فيلمهاي ديگرش نظير «توفان بر فراز قلة منبلان» و «جهنم سفيد در پيس‌پالو» تا سال 1933 موفقيتهايي كسب كرد. فيلم نور آبي او در سال 1932 جايزه ونديگ را برد و همين فيلم مورد پسند هيتلر قرار گرفت.
در سال 1933 هيتلر به قدرت رسيد. لني با او دوستي نزديكي داشت، هيتلر به او مأموريت داد تا فيلم تبليغاتي «پيروزي اراده» را در جهت تبليغات حزب كارگران سوسياليست ملي(حزب هيتلر) بسازد. از آن پس بيشتر فيلمهاي تبليغاتي نازيها را او كارگرداني كرد و تمامي هنر خود را در خدمت اهداف هيتلر قرار داد. حتي گفته مي‌شود او يكي از كارشناسان و نظردهندگان براي آرايش صحنه‌هاي رژه‌هاي نازيها بوده است. اين رابطه به قدري قوي بودكه برخي، نظير تيمو زاكمان در كتاب ريفنشتال او را بزرگترين سلاح هيتلر ناميده‌اند.
با اين‌كه رابطة او با گوبلز، وزير تبليغات هيتلر، خوب نبود ولي بنا به‌خواست هيتلر بسياري از فيلمهاي تبليغاتي در مورد نازيها را ساخت. او در فيلم «پيروزي اراده»، يكسره كار بزرگنمايي نازيها را در دستور كار خود قرار داده بود. اين فيلم يكي از بهترين فيلمهاي آن روزگار از نظر فني و نحوة فيلمبرداري محسوب مي‌شد و آن‌چنان روي بيننده تأثير مي‌گذاشت كه به حق آن‌را يكي از مهمترين عوامل جذب نيرو توسط حزب هيتلر ناميده‌اند. اين فيلم مجدداً جايزة آلماني ونديك را ازآن خود كرد.
او تا پايان جنگ جهاني يكسره فيلمهاي تبليغاتي براي نازيها مي‌ساخت و از بهترين شيوه‌ها، تكنيكها در اين فيلمها استفاده مي‌كرد كه در آن عصر بهترين در دنيا محسوب مي‌شد.
فيلم«پيروزي اراده» او در جشنوارة پاريس در سال 1938 جايزة بهترين فيلم را به خود اختصاص داد.
در فيلمهاي لني ضديت كور با يهوديان و ستايش نژاد آريا و حكومت هيتلر به وضوح ديده مي‌شود.
براي ساختن فيلم«سرزمين پست» او 60‌تن از زندانيان اردوگاههاي مرگ نازيها را به خدمت گرفت و اين كار غيرانساني را با طبيعي نشان دادن سكانسهاي فيلم در دادگاهي كه او را بعد از سقوط هيتلر محاكمه مي‌كرد، توجيه نمود.
در سال1948 و 49 او دوبار به جرم ساختن فيلمهاي تبليغاتي براي نازيها محاكمه شد. نام او پس از افشاي چهرة مخوف دستگاه جنايات هيتلر همه جا به‌عنوان هنرمندي كه خود را در خدمت ديكتاتوري و جنايت قرار داده بود مطرح شد. او در دادگاه گفت هر چيزي را ديده است فيلمبرداري كرده! ولي در مقابل اين سؤال كه چرا در مورد جناياتي كه شاهد بوده سكوت كرده؟ پاسخي نداشت.
از آن پس فيلمهاي او هيچ‌گاه مورد استقبال قرار نگرفت و به هنرش اعتنايي نشد. هرچند كه او به لحاظ تكنيك فيلمسازي يكي از بهترينها در جهان بود. لني آن چنان رانده شد كه به ناچار كار فيلمسازي را يكسره رها كرد و عكاس حرفه‌يي شد. ولي در آن رشته هم به هيچ محفل هنري راه پيدا نكرد.
عاقبت لني ريفنشتال طرد شده و تنها در سال2003 در شهر پوكينگ درگذشت. در مراسم تدفين او به جز چندتن از نزديكانش كسي حضور نداشتند.

نياز شاعر