مارلين ديتريش، بازيگري كه بازي هيتلر را به‌هم زد

مارلين ديتريش، بازيگري كه بازي هيتلر را به‌هم زد



اگر لني ريفنشتال به‌خاطر همكاري با نازيها مطرود و منفور شد
مارلين ديتريش با ايستادن در برابر هيتلر محبوبيتي جهاني يافت


به«بازي» گرفتن هنرمندان سرشناس توسط حكومتهاي ديكتاتوري ناشي از احترام آنها بههنر و انديشه و فرهنگ نيست. ديكتاتورها نياز دارند براي فريب مردم ديگران را در خيمه‌شب‌بازيهاي خود به‌خدمت بگيرند و در واقع از طريق آنان فريب و تحميق مردم را در ابعادي گسترده‌تر ادامه دهند. از اين رو، در اين بازي خونين، هنرمندان وظيفه‌يي بسيار حساس و دشوار به‌عهده دارند. اما واقعيت اين است كه همه، براي هميشه به‌نياز تاريخي مردمشان پاسخ نمي‌دهند. برخي تن به ‌ذلت و تسليم مي‌دهند و خود را به‌ديكتاتوران مي‌فروشند و برخي در برابر توطئة آنان مي‌ايستند و مقاومت مي‌كنند. در هرصورت درنگ در زندگي و عملكرد و نتايج كار آنان و برخوردي كه مردم با آنان كرده و مي‌كنند براي همة ما درس‌آموز است. به‌ويژه براي هنرمندان ما كه در رابطه با حاكميتي بسا خون‌آشامتر و ضدبشري قرار دارند اين نكته حاوي درسهاي بسيار زيادي است كه اميدوارم با دقت در آن تجربه‌هاي ارزشمندي گرفته شود.
در شمارة 6 ندا من به‌معرفي يكي از چهره‌هاي معروف دنياي سينما پرداختم كه در رشتة تخصصي خود يگانة روزگار بود اما خود را به هيتلر و دستگاه تبليغاتي نازيها فروخت.
«لني ريفنشتال» هنر خود را در خدمت به دستگاه جهنمي هيتلر و نازيها قرار داد و سرنوشتي خفتبار پيدا كرد. او بعد از سقوط ديكتاتور به‌پاي ميز محاكمه كشيده شد و حتي از طرف مردم عادي نيز طرد شد و منفور مردم و جامعة روشنفكري آلمان گرديد. شدت تنفر مردم از لني ريفنشتال به‌حدي بود كه ديگر نه تنها او را بهعنوان يك كارگردان قوي نپذيرفتند، حتي در مراسم تدفينش، به جز چند تن از نزديكانش حضور نيافتند.
در نقطة مقابل لني هنرمند ديگري در همان ايام درخشيد كه به‌خاطر ايستادن در برابر ديكتاتور محبوبيتي جهاني يافت.
مارلين ديتريش بازيگر ارزشمند سينماي آلمان در ابتدا، كاري به‌عالم سياست نداشت. بازيگري بود كه به‌حرفة خود عشق ميورزيد. اما عليه هيتلر شوريد، ترك وطن كرد و هنرش را در خدمت مبارزه با نازيسم قرار داد.
مارلين ديتريش در كتاب خود دربارة علت مخالفتش با هيتلر مينويسد: «:من به عنوان يك آلماني احساس كردم كه در مقابل روي كار آمدن دولت نازيها مقصر هستم و با مخالفتم با هيتلر مي خواستم از بار گناهانم به عنوان يك آلماني كم كنم براي همين راه مبارزه با هيتلر و نازيها را در پيش گرفتم. هر چند كه مي‌دانستم مورد اتهام قرار خواهم گرفت ولي مي‌خواستم كه اين جنگ هر چه زودتر پايان پذيرد».
و زماني كه از اوعلت مبارزه‌اش را با هيتلر پرسيدند خيلي ساده پاسخ داد: «به‌خاطر انسانيت».
مارلين در دسامبر1901 در شهر برلين متولد شد و در همان‌جا بهكاري هنري روي آورد. اولين تجربة هنرپيشگي او درشهر برلين در سال1922 زماني بود كه در تئاتر نقشي كوچك ايفا كرد. سپس آوازة شهرتش اوج گرفت و عاقبت، قبل از روي كار آمدن نازيها، با بازي در فيلم «فرشتة آبي» به‌عنوان يك بازيگر محبوب و معروف شناخته شد.
با روي كار آمدن نازيها، هيتلر به‌سراغ هنرمندان آلماني رفت تا آنان را به‌خدمت درآورد. امثال لني ريفنشتال خود را فروختند و به‌خدمت دستگاه تبليغاتي هيتلر درآمدند. مارلين برخلاف لني پيشنهاد همكاري با نازيها را نپذيرفت و ناچار به‌مهاجرت شد. به‌آمريكا رفت و مشغول كار خود بود كه پيام گوبلز، وزير تبليغات هيتلر، به دستش رسيد. او از طرف هيتلر پيشنهاد كرده بود كه براي بازي در يك فيلم مبلغ 200هزار مارك، كه در آن زمان بسيار زياد بود، علاوه بر كلية امكانات ديگر دريافت كند. مارلين ديتريش اين پيشنهاد را نيز رد كرد. و متعاقب حملة ارتش هيتلر به‌لهستان، با ترك تابعيت، از آمريكا تقاضاي پناهندگي كرد. اين اقدام او را به‌عنوان يك چهرة ضد نازي در سطح جهاني بيشتر مطرح كرد.
با وجود اين توطئه‌هاي هيتلر براي كشاندن مارلين به‌همكاري ادامه يافت. هيتلر تصميم داشت براي زنان آلماني «سمبل»هايي بسازد و در پرتو آن زنان را بيشتر بفريبد و به‌خدمت بگيرد. نقشي كه مارلين ايفا كرد برهم‌زدن اين بازي بود. او بارها و بارها بهپيامهاي مكرر هيتلر پاسخ منفي داد. عاقبت دستگاه تبليغات هيتلري كه از خريدن او نااميد شد شروع به مارك‌زدن و فحاشي نسبت به‌اين هنرمند آزاده كرد. او را «خائن به‌وطن» ناميدند و در اين مورد بسيار مقاله نوشتند و تبليغ كردند. اما مارلين ديتريش تصميم خود را گرفته بود. او به‌سادگي مي‌گفت: «من آدم سياسي به‌آن معنا نبودم. ولي نمي‌توانستم ظلم نازيها را تحمل كنم و چشمانم را ببندم».
اين شجاعت و صراحت از او هنرمندي محبوب و مردمي ساخت كه مورد احترام تمامي هنرمندان آزاده است.
مارلين ديتريش در سال1992 در پاريس درگذشت و در برلين، زادگاهش به‌خاك سپرده شد.