ح. مقدم
فلات بزرگ ایران از نظر باستانشناسی به خاطر قدمت تاریخی یکی از ارزندهترین و غنیترین سرزمینهای این پهنة جهان محسوب میشود که در دل خاکهای آن آثار تاریخی هزاران ساله محفوظ مانده است و بهخاطر پهناور بودن آن هنوز بسیاری از اماکن باستانی دور افتاده دستنخورده باقیمانده ولی مدتی است که مرتب خبر تجاوز حفاران غیرمجاز به محوطههای باستانی و آثار فرهنگی در سطح بسیار وسیعی در کشورمان مطرح است که هر روزه مورد غارت و چپاول و تخریب قرار میگیرد جیرفت بزمان دلگان جندیشاپورـ و دهها و صدها نقطة دیگر منجر بهتخریب تدریجی میشوند. شنیدیم که حتی محوطة باستانی پارسه (تخت جمشید) مورد تجاوز حفاران قرار گرفته وبه وضوح دیده میشد که رژیم حتی از مشهورترین آثار و نماد تمدنی ما چون تخت جمشید حفاظت نمیکند.
اگر در هر کشور دیگری این آثار باستانی هزارههای گذشته میبود، چون نوامیسشان حفاظت میکردند و کسی جرئت و جسارت نزدیک شدن و غارت را نداشت. کافی است سری بهسایت سازمان میراث فرهنگی ایران بزنید تا بهعمق فاجعه پی ببرید. میخواهم بهطور خلاصه قسمتهايی ازاین تاریخ زدائی آخوندها را که از زبان خود سازمان میراث فرهنگی بازگو شده است، برایتان بنویسم.
تخریب و خروج 10هزار شئی پنج هزارساله از بلوچستان:
حفاریهای غیرمجاز در گورستانهای پنجهزارسالة دلگان تا کنون منجر بهخروج و تخریب بیش از دههزارشئی باستانی از این منطقه شده است. گورستانهای باستانی دلگان در جلگة جازموریان واقع شدهاند. 700حفرة بازشده در این گورستانها مشاهده شده است و اشیاء باستانی یا به غارت رفته یا تخریب شدهاند. البته همة این اشیاء بهدرد حفاران غيرمجاز نمیخورد، قاچاقچیان مسلح که بیشتر آنان ازعوامل رژیم هستند تنها بهدنبال اشیاء زینتی هستند و اکثر اشیاء این گورها را سفالها و ظروف مفرغی و سلاح تشکیل میدهند و از آنجا که سفالها بهدرد قاچاقچیان نمیخورد اقدام بهشکستن آنها میکنند. سفالهای پنج هزار سالة بیشماری با پرتاب سنگ خرد شدهاند.
تخریب تپة باستانی
قلی درویش:
ادارة اوقاف قم برای احداث یک ساختمان دفتری بخش مهمی از این تپه را تخریب کرد. این تپه محوطهيی باستانی و منحصر بهفرد از دورة عصر آهن است. نخستین کورة ذوب فلز نیز در این تپه کشف شده است. در طول یک دهه اوقاف و ادارة راهسازی با احداث اتوبان قم جمکران بیش از 90درصد این تپه را با خاک یکسان کرد.تپة باستانی قلیدرویش محوطهيي باستانی بهوسعت 5هکتار است که با تخریبهای صورت گرفته تنها 10هکتار آن باقیمانده است. حفر چاههای نفت در حریم زیگورات چغازنبیل این بنای خشتی را که یادگار دوره عیلامی است در معرض خطر قرار داده است. پس از اعتراض یونسکو به کارگذاری لولههای انفجاری برای اکتشافات نفت در منطقة چغازنبیل در شوش فعلاً وزارت نفت عملیات اکتشافي در این محدوده را متوقف کرده است. این اقدام توسط شرکت ملی نفت ایران و بدون هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی در حریم و محدودة زیگورات انجام شده است.
محوطة تاریخی چغازنبیل در جنوب غربی ایران در استان خوزستان واقع شده است. شهر «دوراونتاش» در اوایل قرن 13 قبل از میلاد توسط پادشاه عیلامی در نزدیکی رود دز ساخته شده است. در مرکز این شهر معبد بزرگی ساخته شده موسوم به زیگورات كه بزرگترین اثر برجا مانده از تمدن عیلامی است.
جندیشاپور سال85 از نقشة ایران محو میشود ادامة حفاریها و زیرکشت رفتن اراضی محوطة باستانی جندیشاپور باعث شده تا از 30تپة باستانی تنها 5تپه باقی بماند. بیش از 80درصد این محوطة باستانی تخریب شده است. تخریب به حدی زیاد است که دوستداران فرهنگ باستانی به مجلس آخوندها و رئیسجمهور پاسدارش شکایت کردهاند. شهر باستانی جندیشاپور یکی از مهمترین شهرهای ساسانی است. این شهر بهشهر فرزانگان نیز معروف بوده است زیرا علم طب از این منطقه بهسایر نقاط منتقل شده است. دانشگاه جندیشاپور یکی از معروفترین سازههای معماری این شهر محسوب میشود که اکنون تخریب شده است. حفاظت از این محوطه ضروریتر از هر برنامه دیگر بهنظر میرسد. بخش بزرگی از این منطقه ظرف 6سال گذشته زیر کشت رفت و تخریب شد. هیچ یک از دستگاههای دولتی بهاین موضوع اعتراض نکردند.
از سوی سازمان قطار شهری طرحی برای مترو اصفهان ارائه شده که سیوسهپل را میلرزاند و در صورت عبور مترو از کنار سیوسه پل لرزشهای شدید این پل تاریخی را تهدید میکند. سیوسه پل اثر منحصر بهفرد از دورة صفوی است با قدمت چهار صد ساله كه عبور مترو میتواند آسیبهای جدی و فراوانی را بهاین اثر تاریخی وارد آورد. در حال حاضر این طرح مورد بازرسی است. خاکبرداریهای مدام شرکت آبیاری مارون و تأسیس سد جدید پشت سد مارون و انجام عملیات کشاورزی در محوطة باستانی ارجان رابا تخریب کامل روبهرو کرده است و همچنان خاکبرداری تپههای باستانی در این محدوده ادامه دارد . شهر عیلامی «ارجان» در حدود 10 کیلومتري شمال شهر بهبهان در استان خوزستان قرار گرفته است. این محوطة باستانی شهری عیلامی با چندین هکتار وسعت در خود آثاری از هزارههای پیش از میلاد را جای داده است و بهگفتة شاهدان، محوطة باستانی ارجان هر روز شاهد تخریبهای گوناگون از سوی کشاورزان و کارگران شرکت آب مارون است و سفالهای شکسته و پراکنده در این محوطه شاهد این مدعا است. یکی از باستانشناسان میراث فرهنگی كه در پاریس زندگی میکند و در جیرفت حفاری کرده است بیشتر آثار غارت شده توسط عوامل مسلح رژیم را میشناسد. او شکایتنامهيی علیه موزه لوور در مورد خرید یکی از آثار ربوده شدة جیرفت تسليم مقامات قضايي كرده است. اين اثر در یک حراجی به قیمت 150هزار یورو به این موزه فروخته شده است.
طی 2سال اخیر 100هزار اثر بزرگ و کوچک تاریخی در بازارهای آمریکا و اروپا، هريك بهقیمت بین 40 تا 60 هزار یورو به فروش رسیده که سود بيشتري از درآمد نفت برای مسئولان حکومتی داشته است.
قلعة دختر بناب با چندهزار سال قدمت تخریب شد. این قلعه از بناهای مهم شهرستان بناب در استان آذربایجان شرقی محسوب میشود و آثاری از هزارة اول قبل از میلاد تا دوران اسلامی را در خود جای داده است. تنها بخشهایی از پی و پایة دیوارهای سنگی باقی مانده است. شهرستان بناب جزو مناطق باستانی استان آذربایجان شرقی محسوب میشود و اکنون 150اثر تاریخی و محوطة باستانی در آن شناسایی شده است.
23 طرح آبرسانی به محوطههای باستانی 3 استان فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد که جزو پروژههای عمرانی کلان سازمان آبرسانی استان فارس محسوب میشود در دست اجرا است و این پروژهها بخش عظیمی از تاریخ و فرهنگ ایران را تخریب میکنند. این تخریبها عمدتاً توسط سدها انجام میگیرد و نیاز بهپژوهشهای باستانشناسی دارد.
سد سیوند و 1300 اثر باستانی و تاریخی تنگه بلاغی را همگان شنیدهایم که در آبهای پلوار و پشت سد سیوند غرق شده است. پاسارگاد جواهری است که بهفهرست میراث جهان زینت و شرافت میدهد و یونسکو برای هرگونه همکاری جهت سازماندهی پاسارگاد اعلام آمادگي میکند. ولی رژیم آخوندی از انتقال آثار فرهنگ و تمدن نسل حاضر چشمپوشی میکند. و بیشتر این آثار تنها بهایران تعلق ندارد بلکه بهتمدن بشری تعلق دارد.
بیتوجهی مسئولان دستگاههای دولتی در آبگیری سد کارون بخشی از میراث بهجای مانده از دوران هخامنشی را زیر آب برد.
بسیاری از بناهای تاریخی که در اختیار نهادهای دولتی است درسایة نبودن بستر فرهنگی تخریب میشود و نا آشنایی افراد بهارزشهای فرهنگی تاریخی و لزوم حفاظت از آن موجب میشود تا افراد در سازمانها و دستگاههایی که بناهای تاریخی ارزشمندی در اختیار دارند و بهخاطر عدم آشنایی بهنحوة برخورد و رفتار با یک اثر تاریخی بیشتر اوقات اقدامات این افراد منجر بهتخریب یک بنای تاریخی میشود و این تاریخ زدايی همچنان ادامه دارد…
